કર્મનો બદલો

પ્રાચીન સમયની વાત છે. એક રાજા હતો. તે ખૂબ ઉદાર, ન્યાયકારી તથા ભગવદ્દભક્ત હતો. તેને વિષ્ણુ ભગવાનનું એક ભવ્યમંદિર બનાવડાવ્યું હતું. રાજકાર્યમાંથી સમય કાઢીને તે ભગવાન વિષ્ણુના મંદિરમાં બેસીને ભગવદ્દ ચિંતન કરતો હતો. રાજાને એ મંદિરમાં પૂજા આરતી માટે એક સાચા ભક્તની જરૂર હતી. એક દિવસ એક સદાચારી તથા ધર્મનિષ્ઠ બ્રાહ્મણે પૂજારી તરીકે તે મંદિરની જવાબદારી સંભાળી લીધી. આથી રાજાને ખૂબ આનંદ થયો. તે બ્રાહ્મણ ખૂબ જ સંતોષી તથા ભગવદ્દ ભક્ત હતો. તે પૂજાપાઠ માટે રાજા પાસે કોઈ વસ્તુની યાચના કરતો ન હતો. રાજા તેના સ્વભાવ તથા વ્યવહારથી ખૂબ પ્રસન્ન હતો.
બ્રાહ્મણને એ મંદિરમાં પૂજા કરતા વર્ષો વીતી ગયા. છતાં પણ તેણે રાજા પાસે કોઈ વસ્તુની માંગણી ન કરી કે કોઈ પ્રશ્ન પણ ન કર્યો. વર્ષો પછી રાજાને એક સંતાનની પ્રાપ્તિ થઈ. રાજાએ પોતાના પુત્રનો સારી રીતે ઉછેર કર્યો. તેણે સારું શિક્ષણ અપાવ્યું. પુત્ર મોટો થતાં તેનું લગ્ને એક સુંદર રાજકન્યા સાથે કરવામાં આવ્યું. તે કન્યા પાડોશી રાજ્યની રાજકુમારી હતી. લગ્ન થયા એટલે તે પોતાના સાસરે આવી. એક દિવસ રાજકુમાર તથા રાજકુમારી બંને તેમના શયનકક્ષમાં આરામ કરી રહ્યા હતા. રાજકુમારને તો ઊંઘ આવી ગઈ, પરંતુ નવી જગ્યા હોવાથી રાજકુમારીને ઊંઘ ન આવી. તે મોડે સુધી જાગતી રહી અને વિચારે ચઢી ગઈ. અચાનક તેની નજર હીરા તથા ઝવેરાથી જડેલી મૂઠવાળી એક તલવાર પર પડી.

જયારે રાજકુમારીએ એ તલવારને જોવા માટે મ્યાનમાંથી બહાર કાઢી તો તેની તીક્ષ્ણ ધાર જોઈને ડરી ગઈ. ડરના કારણે તેના હાથમાંથી તલવાર પડી ગઈ અને બાજુમાં સૂઈ રહેલા રાજકુમારની ગરદન પર પડી. રાજકુમાર ગંભીર રીતે ઘાયલ થવાના કારણે તેનું મૃત્યુ થયું. રાજકુમારી અત્યંત દુઃખી થઈને પતિના મૃત્યુના કારણે શોક કરવા લાગી. તે વિચારવા લાગી કે હું પ્રભુ ! મારાથી આ અચાનક પાપ કેવી રીતે થઈ ગયું, હું નિર્દોષ છું. મે જાણી જોઈને આવું કર્યું નથી. પરંતુ મારા સાસુ – સસરાને હું શું કહીશ ? મારી વાત કોણ સાચી માનશે ? મારા માતા – પિતાને પણ કલંક લાગશે, તેથી હવે હું શું કરું ?

સવારે મંદિરનો પૂજારી જયારે કુવા પર સ્નાન કરવા આવ્યો ત્યારે તેણે જોઈને રાજકુમારી વિલાપ કરવા લાગી અને કહેવા લાગી કે ‘હે રામ ! મારા પતિને કોઈએ મારી નાખ્યો.’ તેનું રુદન અને વિલાપ સાંભળીને આસપાસના લોકો ભેગા થઈ ગયા. રાજાને ખબર પડતાં તે પણ આવ્યો અને રાજકન્યાને પૂછ્યું કે ‘રાજકુમારને કોણે માર્યો ?’ તેણે કહ્યું કે, ‘એ મારનાર કોણ હતો એ હું જાણતી નથી. પરંતુ મેં તેને ઠાકોરજીના મંદિરમાં જતા જોયો હતો.
રાજા તથા બીજા કેટલાક લોકો મંદિરમાં ગયા. તો જોયું કે પેલો બ્રાહ્મણ પૂજારી ત્યાં પૂજા અર્ચના કરી રહ્યો છે. લોકો

એ તેને પકડીને પૂછ્યું કે ‘તે’ રાજકુમારને શા માટે માર્યો ? બ્રાહ્મણે કહ્યું કે મેં તો રાજકુમારનો ઓરડો પણ જોયો નથી, તો પછી હું ત્યાં જઈને કેવી રીતે મારી શકું ?
ભગવાન તો જાણે છે કે મે ‘આવું કોઈ પાપ કર્યું નથી’, તો પછી જોયા વગર તમે મને શા માટે અપરાધી બનાવો છો ?
રાજાને બ્રાહ્મણ પર સહેજે શંકા ન હતી. કારણ કે તેની પ્રામાણિકતા વિશે તે સારી રીતે જાણતો હતો, પરંતુ ત્યાં હાજર રહેલા લોકો તો બ્રાહ્મણને જ અપરાધી જ માનતા હતા. રાજાને અનેક લોકોએ બ્રાહ્મણને સજા કરવાનું કહ્યું, આથી તેણે બ્રાહ્મણને કહ્યું કે, ‘હું તને મૃત્યુદંડ તો નહિ આપું. પરંતુ જે હાથથી તે મારા પુત્રને મારી નાખ્યો એ હાથને કાપી નાખવાનો આદેશ કરું છું’. રાજાના આદેશથી બ્રાહ્મણના હાથ કાપી નાખવામાં આવ્યા. આથી બ્રાહ્મણ ખૂબ દુઃખી થયો. તે નિર્દોષ હોવા છતાં તેણે સજા કરવામાં આવી. એના લીધે તેને અત્યંત દુઃખ થયું. રાજાને અધર્મી માનીને તેણે રાજ્ય છોડી દીધું।.અને બીજે ક્યાંક જતો રહ્યો.

દૂર જતા રહ્યા પછી પણ તે વારંવાર એવું જ વિચારતો હતો કે ખરાબ કામનું ફળ ખરાબ જ હોય. પરંતુ મે કોઈ ખોટું કામ કર્યું નથી. મે રાજકુમારને માર્યો નથી. છતાં એની સજા મને કેમ મળી ? તે કોઈ વિદ્વાન જ્યોતિષી કે સિદ્ધપુરુષને શોધી રહ્યો હતો. અને એક દિવસ વિદ્વાન જ્યોતિષ મળી ગયા, અને તેણે તેને પૂછ્યું કે, એ પોતે નિર્દોષ હોવા છતાં એના હાથ કેમ કાપી નાખવામાં આવ્યા ? વિદ્વાન જ્યોતિષીએ કહ્યું કે ‘હે બ્રાહ્મણ દેવ ! આપ ખરેખર ખૂબ ઉદાર તથા ધર્માત્મા છો, વધુમાં લોકોને ધ્યાન તથા સંધ્યા કેમ કરવી ? તેનું જ્ઞાન પણ આપો છો ! આ જન્મમાં ખરેખર તમે કોઈ ખોટું કામ કર્યું નથી કર્યું, પરંતુ માણસની સાથે તેનો ભૂતકાળ પણ જોડાયેલો રહે છે. પૂર્વજન્મમાં કરેલાં કર્મોનું ફળ બીજા જન્મમાં પણ ભોગવવું પડે છે. દુનિયામાં આપણે જેવા લોકોની સાથે રહીએ છીએ તે બધું આપણાં કર્મોનું જ પરિણામ છે, જેમ કે ઉધાર, ઉછીના કે વ્યાજે લીધેલ રકમ પરત ના કરો એટલે તે કર્મનું ફળ પાકે એટલે તમારા તમામ નાણાં અનેક ગણા થઈને હોસ્પિટલ, પોલીસ સ્ટેશન કે વકીલ પાસે જતા રહેવાના છે ! ત્યાં તમારા કોઈ પણ પ્રકારના ગલ્લાતલ્લાં કે બહાના ચાલવાના નથી, વધુમાં હોસ્પિટલમાં ડૉક્ટર સારવાર કરતી વખતે શરીરમાં વિવિધ જગ્યાએ ઇંજેક્શનો પણ આપશે. જીવનમાં ભાઈ, બહેન, સ્ત્રી, પુત્ર, સંબંધીઓ, ગુરુ વગેરે જે કોઈ મળે છે તે આપણાં કર્મોના પરિણામે મળે છે. આપણે જે કાંઈ શુભ અશુભ કર્મો કે પાપ-પુણ્ય કર્યા હોય તેનું સારું કે નરસું ફળ આપણે ભોગવવું જ પડે છે.

બ્રાહ્મણે ફરી પૂછ્યું કે, ‘હે મહાત્મન ! હું નિર્દોષ હોવા છતાં રાજાએ મારા હાથ કેમ કાપી નાખ્યા ? (અત્યારે હાથ – પગ કપાય છે… અકસ્માતમાં અને પેરેલિસિસના રોગમાં, અત્યારે આ રીતે સજા મળે છે ! છતાં લોકો ડરતા નથી, એ હકીકત છે) મે એવું શું પાપ કર્યું હતું ? જ્યોતિષીએ કહ્યું કે, ‘હે બ્રાહ્મણદેવ ! રાજાએ નહિ, પણ આપના કર્મે જ આપના હાથ કપાવ્યા છે.’
બ્રાહ્મણે પૂછ્યું કે ‘એવું કયું કર્મ છે ?’ જ્યોતિષીએ કહ્યું કે, ‘પૂર્વજન્મમાં આપ એક તપસ્વી હતા. અને રાજકન્યા એક ગાય હતી તથા રાજકુમાર કસાઈ હતો. એ કસાઈ જયારે ગાયને મારવા લાગ્યો ત્યારે બિચારી ગાય જીવ બચાવવા આપની સામેથી જંગલમાં ભાગી ગઈ. પછી થોડીવારમાં કસાઈ આવ્યો અને તમને પૂછ્યું કે, ‘અહીં કોઈ ગાય આવી છે ?’ ગાય જે તરફ ગઈ હતી તે તરફ ઈશારો કરીને આપે બતાવી દીધું.

કસાઈએ એ તરફ જઈને ગાયને મારી નાખી।. એટલામાં ત્યાં એક વાઘ આવ્યો અને કસાઈ તથા ગાય બંનેને ખાઈ ગયો. વરસાદના પાણી સાથે તેમના અસ્થિ ગંગાજીમાં વહી ગયા. પાવન, ગંગાજીના પ્રતાપે કસાઈને રાજકુમાર તથા ગાયને રાજકન્યાનો જન્મ મળ્યો. પૂર્વજન્મના કરેલાં કર્મોએ તે બંનેને એક રાત માટે સાથે લાવી દીધા. કસાઈએ તલવારથી ગાયને મારી નાખી હતી. તેથી રાજકન્યાના હાથમાંથી આકસ્મિક જ તલવાર છૂટી ગઈ અને રાજકુમારનું મૃત્યુ થઈ ગયું.
આમ, કર્મ તેનું ફળ આપીને નિવૃત થઈ ગયું. આપે હાથથી ઈશારો કરીને ગાય બતાવી હતી એ પાપ કર્મના લીધે આપના હાથ કપાઈ ગયા. છતાં આજે લોકો ઉછીના કે વ્યાજે લીધેલ નાણાં પરત કરતા નથી, સરકારી અધિકારીઓ ભ્રષ્ટાચાર કરે છે, રાજનેતાઓ જાહેરજનતાની ભ્રષ્ટાચાર કરીને સેવા કરે છે… તે બધા પણ કર્મનું અવશ્ય ફળ ભોગવવાના છે ! છતાં લોકો ડરતા નથી, એ હકીકત છે !

ખરેખર કર્મનું ફળ મળવું અટલ છે, અફર છે, તેથી આપણે ઈશ્વરના શરણમાં રહીને હંમેશા સચ્ચાઈ તથા ભલાઈના માર્ગે ચાલવું જોઈએ. જેનાથી આપણને અવશ્ય શાશ્વત સુખ તથા અપાર શાંતિ પ્રાપ્ત થશે.
“ભગવાન” ક્યારેય “ભાગ્ય” નથી “લખતા,” “જીવન”ના દરેક “ડગલાં” પર આપણો “વિચાર,” આપણો “વ્યવહાર” આપણું “કર્મ જ” આપણું “ભાગ્ય” લખે છે…

Leave a Reply